Boekentip: Breakneck

Breakneck, Dan Wang  

In 2025 verscheen het boek “Breakneck” van Dan Wang. Het werd een instant bestseller en niet alleen omdat het een indringend portret schetst van China, maar ook vanwege zijn taalkunsten. Hij hanteert een kleurrijk vocabularium en is een meeslepende verteller. In één zin roept hij het beeld op van de megastad Chongqing: “With its Blade Runner aesthetic, Chongqing is the embodiment of cyberpunk – or more aptly given its rivers, hydropunk.” (pag. 26) Zelfs al is de inhoud inmiddels dankzij talrijke interviews genoegzaam gekend, dan nog biedt het boek onverbloemd literair leesplezier én scherpe observaties en inzichten. De centrale thesis is ogenschijnlijk banaal - de ingenieursstaat China versus de advocatenstaat Amerika -, maar wel cruciaal om de huidige geopolitieke en economische constellatie te doorgronden. Het zijn echter de vele persoonlijke anecdotes die het boek uniek en onvergetelijk maken. 

De auteur Dan Wang  

Dan Wang woonde tot zijn zeven jaar in China, verhuisde dan naar Canada en studeerde rechten in de VS aan de prestigieuze Yale universiteit. Tussen 2017 en 2023 was hij analist voor de researchboetiek Gavekal Dragonomics in Hong Kong, Shanghai en Beijing. Momenteel werkt hij als research fellow aan het Hoover Institute van Stanford (https://www.hoover.org/profiles/dan-wang). Op zijn blog (https://danwang.co/about/) vindt men een overzicht van zijn artikelen, interviews en een pittige boekenlijst. Opmerkelijk genoeg bevat die lijst ook David Van Reybrouck’s Revolusi over Indonesië, naast de meer evidente Simon Leys, schrijverspseudoniem van de eminente Belgische sinoloog Pierre Ryckmans en vroege criticaster van Mao toen Franse intellectuelen nog met hem dweepten. Naast obligate werken over economie, filosofie en politiek prijken daar ook literaire kleppers als Dickens, Dumas, Melville, Kafka, Sophocles, Stendhal, Zola, Tolstoi (“Anna Karenina is veel beter dan Oorlog en Vrede”) en de bard der barden William Shakespeare. Het boek bevat een berucht citaat van Dick the Butcher in Henry VI: “"The first thing we do, let's kill all the lawyers". Meteen een oplossing voor de verstikkende juridisering van de Amerikaanse maatschappij? Wang heeft zeker kritiek op duurbetaalde advocaten die zaken onnodig blokkeren, maar het systeem van “checks and balances” is evengoed fundamenteel voor het succes van de Verenigde Staten. 

Europese mausoleum economie 

Niet verrassend komt Europa er bekaaid vanaf. In de intro luidt het: “Europeans have a sense of optimism only about the past, stuck in their mausoleum economy because they are too sniffy to embrace American or Chinese practices.” De pejoratieve term “sniffy” betekent “het hebben of tonen van arrogante superioriteit en minachting voor degenen die men als onwaardig beschouwt” . In een interview met de Tijd (25 okt 2025) geeft Wang tal van voorbeelden. De pijnlijkste uitspraak is deze: “Alles waarin Duitsland goed is, zullen de Chinezen uiteindelijk beter doen, maar dan substantieel goedkoper.” Europa heeft nog steeds geen antwoord op die existentiële bedreiging, want “na een dozijn wake-upcalls zijn ze nog altijd niet wakker”. 

Het boek blijft brandend actueel. Maxime Prévot, onze minister van Buitenlandse Zaken, bezocht onlangs het hoofdkantoor van Geely in China. Geely is het moederbedrijf boven Volvo. De toekomst van Volvo Gent, de laatste autofabriek in ons land, staat op het spel wegens de torenhoge energie- en loonkosten. De regering zet alle zeilen bij, maar hoe concurreer je tegen veel lagere loonkosten in Centraal-Europa, waar bovendien de modernste fabrieken gebouwd werden?  

Oud premier Yves Leterme verwoordde het treffend: “Kijk naar de schaal, de voorspelbaarheid van het beleid en de cohesie van het beleid. Die zaken zijn bij hen veel groter, onder meer omwille van de staatsstructuur." Tijdens de meeting van het Politbureau op 28 april 2026 lag de klemtoon op weerbaarheid en vitaliteit. Ondanks een slabakkende vastgoedmarkt en ondermaatse consumptie groeit China nog steeds met 5%. De strategische objectieven zijn helder: meer innovatie, meer autonomie en een nog grotere controle over de voorraadketens. Extra stimulansen voor consumptie horen daar niet bij. China bouwt verder op het beleid dat het al decennia consequent uitstippelt en uitvoert. 

China’s ingenieurs ontwerpen de toekomst 

De ondertitel van het boek, “China’s quest to engineer the future”, dekt perfect de lading. De boodschap is tweeledig. De VS worden gedomineerd door een juridische ingesteldheid, in China overheerst een ingenieursmentaliteit. Advocaten vechten zaken aan en “blokkeren”, ingenieurs “bouwen”. Voormalig voorzitter Hu Jintao was een hydraulisch ingenieur, handig als je een pak gigantische dammen wil bouwen. In 2022 waren alle leden van het Politbureau, het opperste machtsgremium in China, ingenieurs. Xi Jingping studeerde af als chemisch ingenieur aan Tsinghua, één van China’s topuniversiteiten. In zijn derde ambtstermijn omringt Xi zich met leiders uit de luchtvaartindustrie en militaire ministeries. Handig als je een enorm militair apparaat uitbouwt. Net zoals alles in de VS sneller, groter en hoger was dan in Europa, zo overtroeft China zijn Westerse concurrent. Het heeft een groter en moderner wegennet en transportinfrastructuur, het is met afstand leider in alternatieve energie en zal zo’n 45% van de wereldwijde industriële capaciteit beheersen.  

De geschiedenis van China komt slechts sporadisch aan bod in “Breakneck”, maar is wel essentieel om het huidig beleid te begrijpen. In de Middeleeuwen was China de machtigste, best georganiseerde en technologisch meest geavanceerde economie ter wereld (600-1200). Na 1400 volgde vijfhonderd jaar stagnatie, die eindigde met de eeuw van vernedering (1839 tot 1949). Het hoofdstuk over Covid start met een historische schets van Shanghai: “Before Sovjet-trained engineers refashioned Beijing for monumentalism, the French built Shanghai for pleasure.” Dan Wang legt de link naar het moderne Shanghai met zijn overvloed aan restaurants, dure winkels en cultuur.  In die zin vormt het boek een mooie aanvulling op “Street of eternal Happiness, big city dreams along a Shanghai road” van Rob Schmitz (2016). Door covid kon Dan Wang niet terugkeren naar Amerika. Hij gebruikte de tijd om literaire klassiekers te verslinden, maar ook om een fantastische fietstocht te maken door de provincie Guizhou. Hij komt op plaatsen waar de doorsnee-toerist nooit geraakt. Hij ontdekt er ook de betekenis van “socialisme met Chinese kenmerken” (pag 27). Het gaat niet om een herverdeling van de welvaart, wel om de controle van de economische bronnen teneinde altijd de politieke controle te behouden.  

Toch is het boek geen éénzijdige lofrede op China. Bij “sociale engineering” loopt het meestal grondig fout. Dan Wang neemt geen blad voor de mond. Het gruwelijkste hoofdstuk is zijn verslag over de éénkindpolitie.  Volgens officiële statistieken voerde China 321 miljoen abortussen uit – evenveel als de huidige populatie in de VS -  en werden 108 miljoen vrouwen gesteriliseerd, net als meer dan 20 miljoen mannen. Feminicide was schering en inslag. Het ergste is dat dit beleid niet eens nodig was, want de hoge vruchtbaarheidsgraad kende een natuurlijke daling.  

Net zoals Jensen Huang pleit voor meer dialoog met China, zo hoopt Dan Wang ook dat er meer kruisbestuiving komt: “The lawyerly society has virtues, too, to teach China. Each superpower offers a vision of how the other can be better, if only their leaders and peoples care to take more than a fleeting glance.” Lees het boek en je weet wat hij bedoelt. 

Breakneck: China’s Quest to Engineer the Future by Dan Wang, Allen Lane, 288 pag. 

2 April 2028, China Doesn't Need Better Al to Beat America | Stanford China Researcher, Dan Wang: https://www.youtube.com/watch?v=yPux3-jDW9g