Skip to the content

Scandinavisch pensioenfonds waarschuwt voor negatieve rentevoeten

Een van de grootste Scandinavische pensioenfondsen waarschuwt voor de nefaste gevolgen van negatieve rentevoeten. Dat stond onlangs te lezen in Bloomberg.

Het hoofd beleggingen van het Finse Ilmarinen Mutual Insurance zegt dat de sector van de pensioenfondsen “nog maar net begint te beseffen welke uitdagingen de negatieve rentevoeten met zich zullen meebrengen.” Ook beheerders van Deense pensioenfondsen, zoals PFA, geven aan dat de markten nog een hele tijd geconfronteerd zullen worden met deze effecten.

Dat kan uiteraard niet zonder gevolgen blijven. De beheerder van het pensioenfonds geeft aan dat “we onze portefeuille hieraan beginnen aan te passen.” Het keerpunt kwam er vooral na de zomer, toen de daling van de rentevoeten op overheidsobligaties in een stroomversnelling kwam, en de 10-jarige Duitse rentevoeten in de loop van augustus een rendement van -0,71 procent aantikten.

Illiquide

De meest opvallende asset allocatie evolutie die de Finnen hebben toegepast, is zeker de verschuiving naar minder liquide activa. Het is een manier om het rendement te verhogen, maar het zijn activaklassen die vaak ook minder transparant zijn.

Concreet werden er in het pensioenfonds vooral overheidsobligaties en investment grade bedrijfsobligaties van de hand gedaan, in het voordeel van alternatieve activaklassen zoals vastgoed en infrastructuur. Wanneer men gaat beleggen in deze minder liquide activaklassen, vereist dit natuurlijk andere vaardigheden op het vlak van durationmanagement, asset & liability management en risicobeheer. De beheerder gaf het in het interview zelf aan: “we moeten bijzonder voorzichtig zijn.”

Grote opkopers

Naar het probleem dat de traditionele overheidsobligaties uit de belangrijkste EU-landen bijna niets meer opbrengen of zelfs een negatieve rente ‘opleveren’, worden de pensioenfondsen geconfronteerd met het feit dat de ECB het aanbod van obligaties op de markt voor een deel absorbeert. De opkoopprogramma’s van activa draaien sinds enkele maanden immers weer op volle toeren. Hierdoor stijgt uiteraard het risico dat grote pensioenfondsen onvoldoende veilige overheidsobligaties kunnen bemachtigen.

Nederland

Ook in Nederland zien we dat de grote beleggers steeds meer op zoek gaan naar de risicovollere segmenten van de markten. Nederland is van oudsher een land waar de pensioenfondsen bijzonder goed ontwikkeld en georganiseerd zijn. Maar ook zij worden geconfronteerd met het beleid van de ECB. Vooral de rechterkant van de grafiek is sprekend. Daaruit blijkt dat het gedeelte bedrijfsobligaties met een lagere rating de afgelopen jaren sterk is gestegen in de portefeuilles van de Nederlandse verzekeraars.

Je zou kunnen opwerpen dat dit geen probleem is omdat deze institutionele beleggers een zeer lange beleggingshorizon hebben. Ze beleggen immers tegoeden van beleggers op een periode van 20 of 30 jaar, tot ze met pensioen gaan. In de financiële theorie is er steeds een premie geweest voor illiquiditeit. Het probleem is echter dat er geen liquiditeit is wanneer je die nodig hebt.

Wanneer de markten neerwaarts gaan, voelen beleggers zich steeds minder comfortabel met deze activa en willen ze er allemaal tegelijkertijd uitstappen. Dat kan mark-to-market verliezen veroorzaken bij de verzekeraars, met alle financiële en psychologische gevolgen van dien.

Conclusie

Ook deze evolutie is weer een gevolg van het monetair beleid dat de ECB momenteel voert. Het veroorzaakt een verschuiving naar activa die niet enkel minder liquide zijn, maar ook moeilijker te waarderen zijn. Ook de vermindering van de gemiddelde kredietwaardigheid van bedrijfspapier in de portefeuilles van pensioenfondsen is een trend, die we nauwlettend in de gaten moeten houden.

Michaël De Man

Michaël De Man

Michaël De Man behaalde het diploma van Master in economische Wetenschappen aan de Universiteit Gent in 2005. Gedreven door een grote interesse in beleggen besloot hij een Master in Banking and Finance te volgen aan dezelfde universiteit. Daarna startte hij als obligatiespecialist bij een Belgische grootbank. In deze periode werd hij ook CFA charterholder. In de nasleep van de financiële crisis besliste hij zich toe te leggen op risicobeheer. Eind 2015 vervoegde Michaël het beleggingsteam van Econopolis. Vandaag is hij Head of Fund Management.

comments powered by Disqus