Skip to the content

Lessen uit het overlijden van Paul Volcker

Vorige week overleed Paul Volcker. Hij was waarschijnlijk de grootste centrale bankier van onze moderne tijd.

Volcker was een groot bankier in alle betekenissen van het woord. Hij was niet enkel 2,01 meter lang, maar was ook ‘groots’ omdat hij dankzij draconische maatregelen de basis legde voor een langdurige periode van economische groei in de Verenigde Staten.

Volcker zal vooral bekend blijven dankzij zijn forse verstrakking van het monetaire beleid als antwoord op de fel oplopende inflatie eind jaren 70 en begin jaren tachtig de kop in te drukken.

Het ging gepaard met een economische recessie en lokte hevige protesten uit. Hij zou trouwens later zelf toegeven om gematigder te werk te gaan moest hij het kunnen overdoen. Dat neemt niet weg dat dankzij zijn maatregelen de inflatie onder de 3% terugviel halverwege 1983.

Daarnaast leverde Volcker een belangrijke bijdrage na de crisis van 2008-2009 door ervoor te ijveren dat commerciële banken niet langer met hun eigen geld konden speculeren op de financiële markten (de zogenaamde Volcker-regel).

Fast forward naar vandaag

Vandaag hebben de centrale bankiers van zowel de Federal Reserve als de Europese Centrale Bank waarschijnlijk niet meer dezelfde daadkracht en het vermogen om onpopulaire maatregelen te nemen als Volcker toen deed.

Waarschijnlijk heeft Alan Greenspan de kiemen gelegd voor de huidige situatie waarin we ons nu bevinden. In de jaren 90 werd de term ‘Greenspan put’ bedacht. Onder Alan Greenspan werd toen immers een illusie gecreëerd dat iedereen op de financiële markten sowieso zijn inleg zou terug krijgen, wat er ook gebeurt. Beleggers die verkeerde keuzes maakten, hoefden niet te vrezen: Greenspan stond klaar om te interveniëren. En dat deed hij vaak: LTCM kreeg een bail-out tijdens de Ruslandcrisis in 1998, en kleinere crisissen werden ook met gratis geld bezworen. Beleggers reageerden als een hond van Pavlov op steeds meer renteverlagingen en kochten aandelen bij. Tot op heden is die reflex aanwezig op de markten.

ECB

Ook over het beleid van Mario Draghi over de afgelopen acht jaar kunnen we ons vragen stellen. Hij was ECB-voorzitter gedurende acht jaar, voor Christine Lagarde het stokje van hem overnam op 1 november jongstleden.

Ook de ECB heeft in die periode haar balans bijzonder sterk opgekrikt als antwoord op de volgens haar te lage inflatie en economische groei.

 

Bron: Bloomberg

Het beleid heeft voor de reële economie helaas weinig zoden aan de dijk gezet. Het heeft vooral gezorgd voor sterk stijgende prijzen van financiële activa en vastgoed. Dat de inflatie binnen de perken blijft, wordt vooral veroorzaakt door het feit dat de omloopsnelheid van het geld laag is en het geld dus binnen het financieel systeem blijft bewegen.

Ongelijkheid

Bij Econopolis vinden we dat de ECB te sterke en onorthodoxe, potentieel gevaarlijke, maatregelen neemt die vandaag te weinig gerechtvaardigd zijn door inflatie of groei.

We zijn op een “slippery slope” terechtgekomen, want het kan ertoe leiden dat ook politici de ECB-directeuren rechtstreeks mogen aanspreken op het beleid. De ministers van Financiën zouden zo rechtstreeks de ECB kunnen aanspreken omdat ze het gevoel krijgen dat de voorzitter niet onafhankelijk is. Dat is een precaire situatie.

 

Foto: door Volcker ondertekend manuscript Econoshock in 2008

Geert Noels

Geert Noels

Geert Noels is CEO en Hoofdeconoom van Econopolis, een onafhankelijke vermogensbeheerder en economisch adviesbureau. Hij is vooral bekend bij het grote publiek door zijn columns in verschillende kranten en zijn aanwezigheid in economische tv- en radioprogramma's. Zijn advies wordt regelmatig gevraagd door verschillende organisaties en autoriteiten, die zijn creatief denken en volledig onafhankelijke macro-economische visie waarderen. Hij is auteur van Econoshock (2008), dat handelt over de zes schokken die momenteel onze economie, maatschappij en dagelijks leven veranderen. Econoshock vormt ook de basis en de leidraad voor de strategieën van Econopolis. Onlangs kwam zijn tweede boek Gigantisme (2019) uit. Gigantisme is een stevig pleidooi tegen bedrijven en organisaties die steeds groter en machtiger worden. Het doodt gezonde concurrentie, leidt tot niet duurzame groei en brengt de mens in verdrukking. In Gigantisme stelt Geert tien oplossingen voor die de economische spelregels bijstellen, de giganten temmen en de mens en het milieu weer een plaats geven in de wereldeconomie. De toekomst zal kleiner, trager en menselijker zijn.

comments powered by Disqus